Postępowanie sanacyjne ma sens przede wszystkim wtedy, gdy firma nadal ma realny potencjał do działania, ale samo rozłożenie zadłużenia na raty lub jego częściowe umorzenie nie usunie przyczyn kryzysu. Przedsiębiorstwo może potrzebować zamknięcia nierentownej części działalności, wyjścia z obciążających umów, zmniejszenia zatrudnienia albo sprzedaży zbędnego majątku. Sanacja pozwala połączyć takie działania z układem zawieranym z wierzycielami i szeroką ochroną przed egzekucją.
Jest to jednak najbardziej rozbudowane i ingerujące w działalność firmy postępowanie restrukturyzacyjne. Po jego otwarciu zarząd nad przedsiębiorstwem co do zasady przejmuje zarządca wyznaczony przez sąd. Firma musi też na bieżąco finansować działalność, koszty postępowania oraz zobowiązania powstałe po otwarciu sanacji. Dlatego sanacja nie powinna być wybierana wyłącznie po to, aby zatrzymać egzekucję i zyskać czas.
Na czym polega postępowanie sanacyjne?
Sanacja służy przeprowadzeniu działań, które mają poprawić sytuację ekonomiczną dłużnika i przywrócić mu zdolność do wykonywania zobowiązań. Jednocześnie przedsiębiorstwo uzyskuje ochronę przed egzekucją, a jego wcześniejsze zadłużenie może zostać objęte układem z wierzycielami.
W układzie można między innymi odroczyć terminy płatności, rozłożyć zobowiązania na raty, zmniejszyć część zadłużenia albo zamienić wierzytelności na udziały lub akcje. To jednak rozwiązuje głównie problem istniejących długów. Jeżeli firma nadal traci pieniądze na nierentownych oddziałach, jest związana niekorzystnymi umowami, utrzymuje zbyt wysokie koszty stałe albo nie wykorzystuje posiadanego majątku, sam układ może nie wystarczyć.
Właśnie w takich sytuacjach sanacja daje dodatkowe narzędzia. Pozwala zmienić sposób działania przedsiębiorstwa, a nie wyłącznie warunki spłaty zobowiązań.
Co sanacja realnie zmienia w firmie?
Jak działa ochrona przed egzekucją?
Z dniem otwarcia sanacji postępowania egzekucyjne skierowane do majątku wchodzącego do masy sanacyjnej zostają zawieszone z mocy prawa. Po otwarciu postępowania nie można również wszcząć nowej egzekucji z tego majątku ani wykonać na nim zabezpieczenia roszczenia.
Ochrona jest szeroka i co do zasady obejmuje również egzekucję prowadzoną przez wierzycieli posiadających zabezpieczenie na majątku dłużnika. Nie oznacza jednak, że ich zabezpieczenia znikają. Wpływają one między innymi na pozycję wierzyciela w układzie i sposób jego zaspokojenia.
Jeżeli zajęcie rachunku bankowego, maszyny albo innego składnika majątku uniemożliwia dalsze prowadzenie firmy, sędzia-komisarz może na wniosek dłużnika lub zarządcy uchylić zajęcie dokonane przed otwarciem sanacji. Warunkiem jest to, aby uchylenie było konieczne do dalszego prowadzenia przedsiębiorstwa. Kwoty uzyskane wcześniej przez organ egzekucyjny, lecz jeszcze niewydane wierzycielowi, trafiają do masy sanacyjnej.
Ochrona nie obejmuje między innymi egzekucji alimentów oraz określonych rent odszkodowawczych. Otwarcie sanacji nie zamyka też wierzycielowi drogi do procesu o ustalenie istnienia i wysokości jego wierzytelności. Spory dotyczące masy sanacyjnej są jednak prowadzone przez zarządcę albo przeciwko niemu, a nie bezpośrednio przez dłużnika.
W praktyce sanacja może zatrzymać rozpad przedsiębiorstwa wywołany równoczesnymi egzekucjami. Nie zapewnia jednak firmie nowych pieniędzy. Ochrona ma stworzyć warunki do przeprowadzenia zmian, ale nie zastąpi finansowania bieżącej działalności.
Co dzieje się ze starymi i nowymi zobowiązaniami?
Data otwarcia postępowania wyznacza podstawową granicę między wcześniejszym zadłużeniem a nowymi zobowiązaniami.
Wierzytelności osobiste powstałe przed otwarciem sanacji są co do zasady objęte układem. Mogą więc zostać spłacone na zmienionych warunkach przyjętych przez wierzycieli i zatwierdzonych przez sąd. Ustawa przewiduje jednak wyjątki. Przykładowo wierzytelności pracownicze zostaną objęte układem tylko wtedy, gdy pracownik wyrazi na to zgodę. W odniesieniu do zadłużenia wobec ZUS zakres możliwej restrukturyzacji jest ograniczony zasadniczo do odroczenia terminu płatności albo rozłożenia należności na raty.
Zobowiązania powstałe po otwarciu sanacji trzeba regulować w terminie. Dotyczy to między innymi bieżących wynagrodzeń, podatków, składek, czynszu, opłat za energię oraz dostaw zamawianych już w toku postępowania. Brak takich płatności może doprowadzić do umorzenia sanacji.
Co sanacja pozwala zrobić z umowami, zatrudnieniem i majątkiem?
Otwarcie sanacji nie powoduje automatycznego rozwiązania zawartych umów. Nieważne są również postanowienia, które przewidują zmianę albo rozwiązanie stosunku prawnego wyłącznie z powodu złożenia wniosku restrukturyzacyjnego lub otwarcia postępowania.
Ustawa chroni też wybrane umowy ważne dla działania przedsiębiorstwa. Bez zezwolenia rady wierzycieli nie można wypowiedzieć między innymi umowy najmu lub dzierżawy nieruchomości, w której firma prowadzi d