Sygn. I C 207/25, SO w Olsztynie. Skutki eliminacji klauzul WIBOR w kredycie mieszkaniowym

Sąd Okręgowy w Olsztynie, sygn. akt I C 207/25, wyrok z dnia. 18.08.2025 r., przeciwko: Bank Spółdzielczy w Szczytnie

Sprawa o sygn. I C 207/25 dotyczy rozstrzygnięcia, w którym sąd nie przyjął upadku całej umowy kredytu, lecz powiązał eliminację postanowień odnoszących się do WIBOR z dalszym obowiązywaniem umowy oprocentowanej wyłącznie marżą banku. Wyrokiem z 18 sierpnia 2025 r. Sąd Okręgowy w Olsztynie zasądził od pozwanego na rzecz powodów 154.284,34 zł z ustawowymi odsetkami za opóźnienie od 19 października 2024 r. oraz 6.417 zł kosztów procesu. Następnie wyrokiem uzupełniającym z 13 października 2025 r. sąd doprecyzował, że powodów nie wiążą wskazane w sentencji postanowienia umowy kredytu i regulaminu odnoszące się do stopy referencyjnej WIBOR 3M.

Najistotniejsze elementy rozstrzygnięcia

• powodowie zawarli z bankiem umowę kredytu mieszkaniowego 22 lipca 2021 r.;
• kredyt miał charakter konsumencki i był przeznaczony na budowę domu jednorodzinnego, a następnie – jak ustalił sąd – środki przeznaczono na zakup domu do zamieszkania; w nieruchomości nie prowadzono działalności gospodarczej;
• powodowie dochodzili zwrotu 154.284,34 zł jako sumy nadpłat odpowiadających części odsetkowej powiązanej z WIBOR za okres od 29 lipca 2021 r. do 16 stycznia 2024 r.;
• sąd przyjął, że po usunięciu zakwestionowanych postanowień dotyczących WIBOR umowa może nadal obowiązywać jako umowa oprocentowana stałą stopą równą marży banku, z zachowaniem pozostałych postanowień;
• w wyroku uzupełniającym sąd wskazał konkretnie, że powodów nie wiążą postanowienia § 6 ust. 1 pkt 1, ust. 3 zd. pierwsze, ust. 5 i 8, § 19 ust. 1 pkt 1 lit. a umowy oraz § 2 pkt 47 i § 9 ust. 4-6 regulaminu.

Konstrukcja sprawy była dwustopniowa

W tej sprawie trzeba odróżnić dwa momenty procesowe. Pierwszy to wyrok z 18 sierpnia 2025 r., którym sąd zasądził dochodzoną kwotę i koszty. Drugi to wyrok uzupełniający z 13 października 2025 r., wydany po wniosku powodów, ponieważ pierwotne rozstrzygnięcie nie objęło odrębnego żądania ustalenia, że określone postanowienia odnoszące się do WIBOR 3M nie wiążą powodów na przyszłość. Sąd uznał ten wniosek za zasadny i uzupełnił sentencję.

To ma znaczenie dla odczytania całej sprawy. Rozstrzygnięcie nie ograniczyło się do zasądzenia określonej kwoty za przeszłość. Zostało ono następnie dopełnione ustaleniem dotyczącym przyszłego wykonywania umowy, w zakresie konkretnych postanowień umownych i regulaminowych odnoszących się do WIBOR 3M.

Jak wyglądał stan faktyczny

Z oficjalnie opublikowanego uzasadnienia wynika, że:

• powodowie złożyli wniosek kredytowy dotyczący kwoty 1.699.000 zł z okresem kredytowania 360 miesięcy;
• umowa została następnie zmieniona aneksem z 7 kwietnia 2022 r., w wyniku czego kwota kredytu wzrosła do 2.087.800 zł;
• łączna wypłata kredytu po tej zmianie wyniosła 2.087.800 zł i została dokonana w 6 transzach;
• umowa odwoływała się do oprocentowania stanowiącego sumę WIBOR 3M i marży banku, przy czym w pierwszych 24 miesiącach marża wynosiła 1,49 p.p., a następnie 2,49 p.p.;
• powodowie podpisali informację o ryzyku stopy procentowej zawierającą symulacje dla poziomów 3%, 5% i 10%;
• w praktyce rata kredytu – według ustaleń sądu – wzrosła dwukrotnie;
• z zaświadczenia banku wynikało, że w okresie od 29 lipca 2021 r. do 16 stycznia 2024 r. powodowie zapłacili 207.639,41 zł rat odsetkowych, w tym 154.284,34 zł odpowiadających wartości stopy referencyjnej WIBOR 3M.

Co sąd uznał za istotne po stronie obowiązków informacyjnych

W opublikowanym materiale sąd ustalił, że zakres informacji przekazanych kredytobiorcom był ograniczony. Według tych ustaleń powodowie nie mieli możliwości zawarcia w pozwanym banku kredytu oprocentowanego stałą stopą, nie informowano ich, gdzie publikowany jest wskaźnik WIBOR, nie okazywano regulaminu dotyczącego WIBOR, a w toku procesu kredytowania nie przekazywano im ustnie informacji o sposobie i zasadach ustalania tego wskaźnika ani o ryzyku związanym ze zmienną stopą procentową.

Z perspektywy analizy tego orzeczenia szczególne znaczenie mają właśnie te ustalenia faktyczne:

• brak informacji, gdzie publikowany jest WIBOR;
• brak okazania kredytobiorcom regulaminu dotyczącego wskaźnika;
• brak ustnego wyjaśnienia zasad ustalania WIBOR;
• brak ustnego wyjaśnienia ryzyka zmiennej stopy procentowej;
• brak realnej dostępności w ofercie banku kredytu mieszkaniowego ze stałą stopą na etapie zawierania spornej umowy.

Jakie postanowienia zostały objęte rozstrzygnięciem

Wyrok uzupełniający nie operuje ogólnym sformułowaniem, lecz wskazuje dokładnie, które postanowienia nie wiążą powodów. Chodziło o zapisy:

• umowy kredytu określające, że kredyt jest oprocentowany według zmiennej stopy procentowej stanowiącej sumę stopy referencyjnej banku i marży banku, przy przyjęciu WIBOR 3M jako stopy referencyjnej;
• postanowienie przewidujące zmianę oprocentowania wskutek zmiany WIBOR 3M bez potrzeby zawierania aneksu;
• postanowienie wskazujące, że kredytobiorca ponosi ryzyko zmian stóp procentowych;
• postanowienie odnoszące zmianę harmonogramu do zmiany stawki WIBOR 3M;
• definicję stopy referencyjnej zawartą w regulaminie oraz mechanizm postępowania na wypadek zawieszenia lub likwidacji WIBOR.

Znaczenie tej części sentencji polega na tym, że sąd nie ograniczył się do ekonomicznego rozliczenia dotychczasowych spłat. Równolegle doprecyzował, jakie elementy konstrukcji oprocentowania nie wiążą powodów w dalszym stosunku prawnym.

Dlaczego sąd pozostawił w umowie samą marżę

Najistotniejszy element tego orzeczenia polega na przyjęciu, że po usunięciu postanowień odnoszących się do WIBOR umowa może nadal funkcjonować. W uzasadnieniu wyroku uzupełniającego sąd wyraźnie wskazał, że po eliminacji niedozwolonych postanowień dotyczących wskaźnika WIBOR należałoby uznać, iż powodów wiązała umowa kredytowa w polskiej walucie, oprocentowana stałą stopą procentową równą marży banku, z zachowaniem innych postanowień i zasad określonych w umowie.

W tej części sąd odwołał się do wyroku TSUE z 29 kwietnia 2021 r. w sprawie C-19/20 i do koncepcji określanej jako test błękitnego ołówka. Z uzasadnienia wynika, że sąd badał, czy możliwe jest usunięcie części klauzuli odnoszącej się do WIBOR 3M przy jednoczesnym pozostawieniu elementu dotyczącego stałej marży. Ostatecznie przyjął, że część warunku dotycząca marży banku może funkcjonować niezależnie, a umowa może być dalej wykonywana bez zmiany charakteru jej głównego przedmiotu.

Skąd wzięła się zasądzona kwota 154.284,34 zł

Sąd powiązał kwotę zasądzoną na rzecz powodów z przyjętym modelem dalszego obowiązywania umowy. Skoro po eliminacji abuzywnych postanowień umowa miała być traktowana jako oprocentowana wyłącznie marżą banku, to różnica pomiędzy ratami faktycznie zapłaconymi a ratami należnymi przy takim założeniu została zakwalifikowana jako nadpłata odpowiadająca wartości WIBOR. W uzasadnieniu wskazano, że według zaświadczenia banku suma takich nadpłat za okres od 29 lipca 2021 r. do 16 stycznia 2024 r. wynosiła 154.284,34 zł.

To właśnie ten sposób rozumowania doprowadził do:

• zasądzenia na rzecz powodów 154.284,34 zł;
• przyznania odsetek ustawowych za opóźnienie od 19 października 2024 r.;
• zasądzenia 6.417 zł kosztów procesu.

Znaczenie sprawy I C 207/25

To orzeczenie pokazuje model rozstrzygnięcia, w którym sąd:

• nie stwierdza nieważności całej umowy;
• eliminuje postanowienia odnoszące się do WIBOR 3M;
• przyjmuje możliwość dalszego wykonywania umowy z oprocentowaniem opartym wyłącznie na marży;
• rozlicza zapłacone już kwoty jako nadpłaty odpowiadające elementowi WIBOR.

Na tle wcześniejszych spraw dotyczących WIBOR jest to istotny wariant rozumowania, ponieważ punkt ciężkości został położony nie na upadek całego kontraktu, lecz na częściową eliminację postanowień i dalsze wykonywanie umowy w zmodyfikowanym kształcie. Jednocześnie, z uwagi na oznaczenie sprawy jako nieprawomocnej, orzeczenie należy traktować jako istotny punkt odniesienia w analizie sporów tego rodzaju, a nie jako rozstrzygnięcie o charakterze definitywnym dla wszystkich podobnych spraw.

Skonsultuj swoją umowę ze specjalistami DRM Partners

Jak pokazuje powyższa analiza, kluczem do podobnego rozstrzygnięcia jest drobiazgowa weryfikacja tego, jak bank wywiązał się ze swoich obowiązków informacyjnych w konkretnym przypadku. Aby sprawdzić, czy w Państwa umowie również doszło do rażących uchybień, oferujemy specjalistyczną analizę i wsparcie prawne w sprawach kredytów opartych na wskaźniku WIBOR. 

Nasi eksperci z DRM Partners dokładnie prześwietlą Państwa dokumentację kredytową i ocenią realne szanse na modyfikację warunków spłaty. Zapraszamy do odwiedzenia naszej zakładki kontaktowej, aby umówić się na spotkanie i omówić dostępne ścieżki prawne.