Sąd Okręgowy w Bielsku-Białej, sygn. akt I C 1283/24, wyrok z dnia 20.11.2025 r., przeciwko: Pekao S.A.
Wyrok Sądu Okręgowego w Bielsku-Białej w sprawie I C 1283/24 dotyczy umowy kredytu złotowego zawartej w 2015 r. Rozstrzygnięcie ma znaczenie przede wszystkim dlatego, że sąd przyjął nieważność całej umowy, a nie jedynie abuzywność wybranych elementów mechanizmu oprocentowania.
Oznacza to, że sąd nie poprzestał na korekcie sposobu wykonywania umowy ani na eliminacji jednego składnika oprocentowania przy pozostawieniu kontraktu w mocy. Przyjął dalej idący skutek prawny i uznał, że wada dotyczy konstrukcji umowy w stopniu wykluczającym jej dalsze obowiązywanie.
Rozstrzygnięcie i jego skutki majątkowe
W wyroku z 20 listopada 2025 r. sąd ustalił nieważność całej umowy kredytu złotowego opartego na WIBOR. Jednocześnie zasądził na rzecz kredytobiorców 171.889,11 zł wraz z ustawowymi odsetkami za opóźnienie.
Odsetki zostały rozdzielone na dwa okresy:
- od kwoty 138.636,44 zł od 24 czerwca 2024 r.,
- od kwoty 33.252,67 zł od 26 marca 2025 r.
Sąd zasądził również 11.834 zł tytułem kosztów postępowania. Wyrok objął więc nie tylko ocenę samego stosunku prawnego, lecz także pełne rozliczenie roszczeń majątkowych wynikających z przyjętego skutku nieważności.
Znaczenie daty zawarcia umowy
Fakt, że umowa została zawarta w 2015 r., ma w tej sprawie znaczenie materialne. Chodzi o okres sprzed wejścia w życie rozporządzenia BMR i przed ukształtowaniem bardziej uporządkowanego reżimu regulacyjnego dotyczącego wskaźników referencyjnych.
Na tym tle sąd oceniał mechanizm zmiennego oprocentowania nie w abstrakcji, lecz w realiach konkretnego standardu informacyjnego obowiązującego przy zawieraniu tej umowy. Przedmiotem oceny nie było wyłącznie samo istnienie wskaźnika WIBOR w obrocie, lecz to, czy konsumentowi przekazano informacje pozwalające zrozumieć sposób działania oprocentowania i jego ekonomiczne konsekwencje.
Ocena mechanizmu oprocentowania
Zasadnicze zastrzeżenia dotyczyły nieprzejrzystości mechanizmu oprocentowania. Umowa nie wyjaśniała w sposób wystarczający, czym jest WIBOR, w jakich okolicznościach może się zmieniać oraz jak te zmiany przekładają się na wysokość odsetek i całkowity koszt kredytu.
Istotne znaczenie miało również to, że kredytobiorca nie otrzymał informacji pozwalających samodzielnie odtworzyć sposób naliczania odsetek ani ocenić rzeczywistego ryzyka ekonomicznego związanego z długoterminowym wykonywaniem umowy. Samo wskazanie, że oprocentowanie ma charakter zmienny, nie zostało uznane za wystarczające.
W takim ujęciu problem nie sprowadzał się do samego wzrostu raty jako skutku ekonomicznego, lecz do wadliwego ukształtowania i przedstawienia konsumentowi mechanizmu, który ten skutek wywoływał.
Dlaczego sąd przyjął nieważność całej umowy
Najistotniejszym elementem tej sprawy jest przypisanie stwierdzonej wadliwości skutku w postaci nieważności całej umowy. Sąd nie uznał, że wystarczające byłoby pozostawienie umowy z samą marżą albo z innym ograniczonym elementem oprocentowania.
Taki kierunek rozstrzygnięcia oznacza, że zakwestionowany mechanizm nie został potraktowany jako postanowienie uboczne, które można usunąć bez wpływu na dalszy byt kontraktu. W ocenie sądu wada dotyczyła elementu o znaczeniu podstawowym dla całego stosunku prawnego.
W konsekwencji przyjęto, że umowa nie może być dalej wykonywana, ponieważ bez zakwestionowanego mechanizmu traci zdolność do dalszego funkcjonowania jako ważny kontrakt kredytowy.
Znaczenie sprawy I C 1283/24 dla sporów dotyczących WIBOR
Sprawa I C 1283/24 ma znaczenie z punktu widzenia sporów dotyczących kredytów złotowych zawartych przed wejściem w życie BMR. Wzmacnia ona linię argumentacyjną koncentrującą się na jakości informacji przekazanych konsumentowi, konstrukcji klauzuli oprocentowania oraz zakresie ryzyka kontraktowego, jakie zostało na niego przerzucone.
Wyrok ten pokazuje zarazem, że analiza umów opartych na WIBOR nie musi prowadzić wyłącznie do pytania o możliwość dalszego wykonywania umowy po usunięciu wadliwego składnika oprocentowania. W określonych sytuacjach może prowadzić do dalej idącego wniosku, że zakwestionowany mechanizm ma znaczenie tak podstawowe, iż skutkiem powinno być stwierdzenie nieważności umowy w całości.
Z tego względu sprawa z Bielska-Białej stanowi odrębny model rozstrzygnięcia niż te orzeczenia, w których po zakwestionowaniu mechanizmu WIBOR umowa pozostaje w mocy. W praktyce oznacza to konieczność każdorazowej oceny nie tylko samej klauzuli oprocentowania, lecz także jej miejsca w całej konstrukcji umowy oraz skutków prawnych, jakie powinna wywołać jej eliminacja.