Wyrok TSUE z 23 kwietnia 2026 r. w sprawie C-744/24 dotyczy częstego mechanizmu w kredytach konsumenckich. Bank udziela kredytu, z którego część środków trafia do konsumenta, a część zostaje od razu przeznaczona na koszty, na przykład prowizję, ubezpieczenie albo inne opłaty. Problem pojawia się wtedy, gdy bank nalicza odsetki od całej kwoty, także od tej części, której kredytobiorca faktycznie nie otrzymał do swobodnego wykorzystania.
TSUE wskazał, że bank nie może pobierać odsetek od kwot przeznaczonych na pokrycie kosztów związanych z kredytem. Dla kredytobiorców oznacza to, że umowy z kredytowaną prowizją, składką ubezpieczeniową lub innymi opłatami wymagają dokładniejszego sprawdzenia.
Wyrok może mieć znaczenie w sprawach dotyczących sankcji kredytu darmowego, ale o możliwości zastosowania sankcji kredytu darmowego decyduje analiza konkretnej umowy, formularza informacyjnego, harmonogramu spłaty i sposobu obliczenia kosztów kredytu.
Na czym polega problem odsetek od kosztów kredytu?
W kredycie konsumenckim trzeba rozróżnić dwie rzeczy: kwotę faktycznie udostępnioną konsumentowi oraz koszty związane z kredytem. Kwotą udostępnioną konsumentowi są środki, z których kredytobiorca może rzeczywiście skorzystać. Kosztami kredytu mogą być między innymi prowizja, opłata przygotowawcza, składka ubezpieczeniowa albo inne opłaty związane z zawarciem umowy.
Spór, którego dotyczył wyrok C-744/24, nie polegał na tym, czy bank w ogóle może przewidzieć koszty kredytu. Chodziło o sposób ich rozliczenia. Jeżeli koszt zostaje doliczony do kwoty kredytu, a następnie objęty oprocentowaniem, konsument płaci odsetki także od kosztu.
W takiej sytuacji kredytobiorca spłaca nie tylko prowizję lub ubezpieczenie, lecz także dodatkowe odsetki naliczane od tych kwot. Mechanizm może wpływać na wysokość raty, całkowitą kwotę do zapłaty oraz prawidłowość informacji podanych w umowie.
Kogo może dotyczyć wyrok TSUE C-744/24?
Wyrok może mieć znaczenie przede wszystkim dla osób, które zawarły umowę kredytu konsumenckiego z prowizją, ubezpieczeniem albo innymi kosztami doliczonymi do kwoty kredytu.
W praktyce dotyczy to często takich produktów jak:
- kredyt gotówkowy,
- kredyt konsolidacyjny,
- kredyt na dowolny cel,
- pożyczka konsumencka,
- kredyt ratalny,
- kredyt z dodatkowym ubezpieczeniem doliczonym do finansowania.
Najczęstszy sygnał ostrzegawczy pojawia się wtedy, gdy w umowie wskazano jedną większą kwotę kredytu, ale konsument otrzymał na rachunek niższą kwotę. Różnica mogła zostać przeznaczona na prowizję, ubezpieczenie albo inne koszty.
Przykład jest prosty. Konsument zawiera umowę kredytu na 70 000 zł. Na konto trafia 62 000 zł, a 8 000 zł zostaje przeznaczone na prowizję lub ubezpieczenie. Jeżeli bank nalicza odsetki od pełnych 70 000 zł, odsetki obejmują także część przeznaczoną na koszty.
Co dokładnie wynika z wyroku C-744/24?
TSUE uznał, że stopa oprocentowania kredytu powinna odnosić się do kwot udostępnionych konsumentowi. Kwoty przeznaczone na koszty kredytu stanowią odrębną kategorię i nie powinny być traktowane tak samo jak kapitał wypłacony kredytobiorcy.
Trybunał zwrócił uwagę na przejrzystość informacji przekazywanych konsumentowi. Kredytobiorca powinien wiedzieć, ile pieniędzy faktycznie otrzymuje, ile wynoszą koszty kredytu i w jaki sposób obliczono całkowitą kwotę do zapłaty.
To rozróżnienie jest szczególnie istotne przy analizie umów, w których bank posługuje się kilkoma podobnymi pojęciami: kwotą kredytu, całkowitą kwotą kredytu, całkowitym kosztem kredytu, całkowitą kwotą do zapłaty i RRSO. Dla konsumenta te nazwy mogą brzmieć podobnie, ale każda z nich opisuje inny element rozliczenia.
Jak wyrok łączy się z sankcją kredytu darmowego?
Sankcja kredytu darmowego wynika z art. 45 ustawy o kredycie konsumenckim. Jeżeli kredytodawca naruszy określone obowiązki informacyjne lub formalne, konsument może – po złożeniu pisemnego oświadczenia – spłacać kredyt bez odsetek i innych kosztów należnych kredytodawcy.
Wyrok C-744/24 może wspierać argumentację konsumentów w sprawach, w których problem dotyczy oprocentowania kredytowanych kosztów. Jeżeli bank naliczał odsetki od prowizji, ubezpieczenia albo innych opłat, trzeba sprawdzić, czy umowa prawidłowo przedstawiała:
- całkowitą kwotę kredytu,
- całkowity koszt kredytu,
- stopę oprocentowania,
- RRSO,
- całkowitą kwotę do zapłaty,
- zasady spłaty,
- kolejność zaliczania rat.
Sama obecność prowizji lub ubezpieczenia w umowie nie przesądza jeszcze o