Upadłość konsumencka może prowadzić do umorzenia części zobowiązań, których dłużnik nie jest w stanie spłacić. Prawo przewiduje jednak zobowiązania, które nie podlegają umorzeniu, a znaczenie ma również moment powstania długu oraz przebieg postępowania.
Co do zasady oddłużenie może objąć zobowiązania powstałe przed dniem ogłoszenia upadłości, które nie zostały spłacone w postępowaniu ani w ramach planu spłaty wierzycieli. Do tej grupy mogą należeć między innymi kredyty, pożyczki, chwilówki, długi czynszowe, zaległości wobec ZUS czy zobowiązania podatkowe.
Inaczej wygląda sytuacja w przypadku alimentów, określonych grzywien oraz niektórych zobowiązań związanych z odpowiedzialnością za przestępstwo lub wykroczenie. Ustawa wskazuje konkretne kategorie długów, które nie podlegają umorzeniu.
Czy upadłość konsumencka oznacza automatyczne umorzenie wszystkich długów?
Nie. Ogłoszenie upadłości rozpoczyna postępowanie, ale nie kończy jeszcze procesu oddłużenia.
Po upływie terminu na zgłaszanie wierzytelności i przeprowadzeniu likwidacji majątku należącego do masy upadłości syndyk przedstawia sądowi projekt planu spłaty wierzycieli albo informację wskazującą na możliwość innego sposobu zakończenia sprawy. Następnie sąd rozstrzyga między innymi o ustaleniu planu spłaty, umorzeniu zobowiązań bez planu lub ich warunkowym umorzeniu.
W typowej sytuacji dopiero po wykonaniu obowiązków wynikających z planu spłaty sąd stwierdza jego wykonanie i umarza zobowiązania powstałe przed dniem ogłoszenia upadłości, które nie zostały wykonane.
Dlatego przy konkretnym długu trzeba sprawdzić nie tylko jego rodzaj, ale również moment powstania i sposób zakończenia postępowania.
Jakie długi mogą zostać umorzone w upadłości konsumenckiej?
Prawo upadłościowe nie zawiera zamkniętej listy wszystkich zobowiązań, które można umorzyć. Konstrukcja przepisów jest odwrotna – co do zasady oddłużenie może obejmować zobowiązania powstałe przed ogłoszeniem upadłości, chyba że ustawa wyraźnie wyłącza je z umorzenia.
Do długów, które mogą zostać objęte oddłużeniem, należą między innymi:
- kredyty gotówkowe,
- pożyczki bankowe i pozabankowe,
- chwilówki,
- zadłużenie na kartach kredytowych i wykorzystanych limitach,
- pożyczki zaciągnięte od osób prywatnych,
- zaległości czynszowe,
- niezapłacone rachunki za energię, gaz, telefon, internet i inne usługi,
- zobowiązania wobec kontrahentów,
- zaległości podatkowe,
- zaległe składki wobec ZUS,
- niektóre zobowiązania pozostałe po wcześniej prowadzonej działalności gospodarczej.
Nie oznacza to, że każdy taki dług zostanie umorzony w całości. Część zobowiązań może zostać zaspokojona ze środków uzyskanych ze sprzedaży majątku albo w ramach planu spłaty. Oddłużenie obejmuje dopiero tę część, która pozostaje niewykonana i spełnia warunki przewidziane przez Prawo upadłościowe.
Jakie długi nie podlegają umorzeniu?
Prawo upadłościowe wskazuje konkretne kategorie zobowiązań, które pozostają mimo umorzenia innych długów upadłego.
Alimenty
Zobowiązania alimentacyjne nie podlegają umorzeniu.
Dotyczy to także zaległości alimentacyjnych powstałych przed ogłoszeniem upadłości. Jeżeli więc dłużnik wcześniej nie wykonywał obowiązku alimentacyjnego, oddłużenie nie usunie powstałego w ten sposób zadłużenia.
Bieżący obowiązek alimentacyjny również nie znika wskutek ogłoszenia upadłości.
Renty związane ze szkodą na osobie
Umorzeniu nie podlegają także zobowiązania wynikające z rent z tytułu odszkodowania za:
- wywołanie choroby,
- niezdolność do pracy,
- kalectwo,
- śmierć.
Nie oznacza to jednak, że każde odszkodowanie automatycznie pozostaje po upadłości. Ustawa wyłącza określone rodzaje zobowiązań, dlatego przy innych roszczeniach trzeba ustalić ich dokładną podstawę.
Grzywny i zobowiązania związane z przestępstwem lub wykroczeniem
Prawo wyłącza z umorzenia kary grzywny orzeczone przez sąd.
Nie podlegają umorzeniu również określone zobowiązania związane z odpowiedzialnością za czyn zabroniony, w tym obowiązek naprawienia szkody i zadośćuczynienia za doznaną krzywdę, nawiązka oraz świadczenie pieniężne orzeczone przez sąd jako środek karny lub środek związany z po